- 1. Morze Kaspijskie, pomimo swojej nazwy, jest największym na świecie zamkniętym zbiornikiem śródlądowym, często klasyfikowanym jako jezioro ze względu na jego śródlądowy charakter. Rozciąga się na około 371 000 kilometrów kwadratowych i graniczy z pięcioma krajami: Rosją na północnym zachodzie, Kazachstanem na północy, Turkmenistanem na południowym wschodzie, Iranem na południu i Azerbejdżanem na południowym zachodzie. Ta wyjątkowa formacja geograficzna jest godna uwagi nie tylko ze względu na swój rozmiar, ale także głębokość, sięgającą ponad 1000 metrów, co czyni ją jednym z najgłębszych jezior na świecie. Morze Kaspijskie posiada bogatą różnorodność biologiczną, wspierając różne gatunki, takie jak jesiotr, który słynie z kawioru, oraz foka kaspijska, rzadka foka słodkowodna. Morze charakteryzuje się wyraźnym zasoleniem, które jest niższe niż w wodach oceanicznych ze względu na jego izolację i ograniczony dopływ słonej wody. W przeszłości Morze Kaspijskie było ważnym szlakiem handlowym i ważnym skrzyżowaniem kultur, wpływającym na gospodarkę i politykę okolicznych regionów. Odgrywa kluczową rolę w lokalnej gospodarce, głównie dzięki rybołówstwu, ropie naftowej i rezerwom gazu pod dnem morskim, które wywołały zarówno zainteresowanie, jak i konflikt między sąsiadującymi narodami. Piękno krajobrazu, otoczonego przez rozległe błękitne wody Morza Kaspijskiego i otaczające go górzyste tereny, przyczynia się do jego statusu jako ważnego miejsca ekologicznego i kulturowego w regionie, ukazując skomplikowaną równowagę między naturą a działalnością człowieka.
Jaki jest największy zamknięty zbiornik śródlądowy na świecie?
A) Jezioro Superior
B) Jezioro Bajkał
C) Morze Kaspijskie
D) Jezioro Wiktorii
- 2. Które miasto jest największe nad Morzem Kaspijskim?
A) Atyrau
B) Aszchabad
C) Aktau
D) Baku
- 3. Jaka jest przybliżona powierzchnia Morza Kaspijskiego?
A) 371 000 kilometrów kwadratowych
B) 1 000 000 kilometrów kwadratowych
C) 200 000 kilometrów kwadratowych
D) 600 000 kilometrów kwadratowych
- 4. Która rzeka jest największym dopływem do Morza Kaspijskiego?
A) Don River
B) Rzeka Wołga
C) Rzeka Ural
D) Rzeka Kura
- 5. Który z poniższych gatunków jest głównym gatunkiem ryb występującym w Morzu Kaspijskim?
A) Jesiotr
B) Pstrąg
C) Sum
D) Łosoś
- 6. Która organizacja zajmuje się kwestiami związanymi z Morzem Kaspijskim?
A) Organizacja Narodów Zjednoczonych
B) Unia Europejska
C) World Wildlife Fund
D) Program ochrony środowiska Morza Kaspijskiego
- 7. Jaki jest główny produkt rybny Morza Kaspijskiego?
A) Dorsz
B) Tuńczyk
C) Krewetki
D) Kawior
- 8. Który traktat reguluje wykorzystanie zasobów Morza Kaspijskiego?
A) Protokół Montrealski
B) Traktat wersalski
C) Protokół z Kioto
D) Konwencja Morza Kaspijskiego
- 9. Jaka główna kwestia środowiskowa dotyczy Morza Kaspijskiego?
A) Trzęsienia ziemi
B) Zanieczyszczenie
C) Powódź
D) Erupcje wulkaniczne
- 10. Jaką strukturę zbudowano w celu wydobycia ropy naftowej z Morza Kaspijskiego?
A) Turbiny wiatrowe
B) Elektrownie jądrowe
C) Zapory wodne
D) Platformy wiertnicze
- 11. Jaki termin odnosi się do starożytnej kultury w regionie Morza Kaspijskiego?
A) Kultura scytyjska
B) Cywilizacja Majów
C) Kultura mezopotamska
D) Cywilizacja doliny Indusu
- 12. Który kraj jako pierwszy eksploatował ropę naftową z Morza Kaspijskiego?
A) Iran
B) Kazachstan
C) Rosja
D) Azerbejdżan
- 13. Jaki typ klimatu otacza Morze Kaspijskie?
A) Morze Śródziemne
B) Polar
C) Tropikalny
D) Półsuchy
- 14. Jaka jest średnia głębokość Morza Kaspijskiego?
A) 211 metrów
B) 500 metrów
C) 50 metrów
D) 1000 metrów
- 15. Który surowiec mineralny jest bogaty w regionie Morza Kaspijskiego?
A) Ruda żelaza
B) Gaz ziemny
C) Złoto
D) Węgiel
- 16. Na których kontynentach znajduje się Morze Kaspijskie?
A) Afryka i Azja.
B) Ameryka Północna i Ameryka Południowa.
C) Australia i Antarktyda.
D) Europa i Azja.
- 17. Jaka jest przybliżona zasolenie Morza Kaspijskiego?
A) Około 1,2% (12 g/L).
B) W przybliżeniu 2,5%.
C) Około 3,5%, podobnie jak w wodzie morskiej.
D) Mniej niż 0,5%.
- 18. Które dwa jeziora mają niższą naturalną, nieoceaniczną depresję niż Morze Kaspijskie?
A) Jezioro Crater i Wielkie Słone Jezioro.
B) Jeziora Michigan i Huron.
C) Jeziora Bajkał i Tanganika.
D) Jeziora Górne i Wiktoria.
- 19. Jakie zmiany przewiduje się w głębokości Morza Kaspijskiego w XXI wieku?
A) Głębokość będzie podlegać sezonowym wahaniom.
B) Głębokość pozostanie niezmieniona.
C) Głębokość zwiększy się o 10–20 metrów.
D) Głębokość zmniejszy się o 9–18 metrów w wyniku globalnego ocieplenia i pustynnienia.
- 20. Który ze starożytnych pisarzy wspomniał, że nazwa plemienia Kaspów wpłynęła na nazwę morza?
A) Pliniusz Starszy
B) Herodot
C) Ptolemeusz
D) Straton
- 21. Jakie jest współczesne arabskie określenie Morza Kaspijskiego?
A) Morze Bachu
B) Morze Abbacuch
C) Morze Qazwin
D) Morze Hirkańskie
- 22. Jak niektóre grupy etniczne tureckie nazywają Morze Kaspijskie?
A) Używając określenia „Kaspi(jski)”, na przykład „Kaspiy teñizi” w języku kazachskim.
B) Jako „Morze Chazarskie”.
C) „Morze Hirkańskie”.
D) „Morze Mazandarańskie”.
- 23. Z czego głównie składa się dno Morza Kaspijskiego?
A) Granit kontynentalny
B) Osady skalne
C) Iskier
D) Bazalt oceaniczny
- 24. Szacuje się, jaki jest przybliżony wiek Morza Kaspijskiego?
A) Około 5,5 miliona lat.
B) Około 50 milionów lat.
C) Około 100 milionów lat.
D) Około 30 milionów lat.
- 25. W którym okresie geologicznym Morze Kaspijskie stało się jeziorem bez odpływu do oceanu?
A) Kreda
B) Jura
C) Późny miocen
D) Plioceen
- 26. Co dzieje się z Morzem Kaspijskim w okresach ciepłego i suchego klimatu?
A) Praktycznie wysycha, osadzając osady ewaporacyjne, takie jak halit (sól kamienna).
B) Całkowicie zamarza.
C) Odnotowuje spadek zasolenia.
D) Znacznie powiększa swoją powierzchnię.
- 27. W którym miejscu Morza Kaspijskiego występuje najwyższe zasolenie?
A) W pobliżu Kazachstanu
B) Na wybrzeżu Iranu
C) W centrum morza
D) W jego północnych częściach
- 28. Który z byłych państw graniczących z Morzem Kaspijskim znajduje się na północ od niego?
A) Iran z dynastii Pahlawi
B) Imperium Osmańskie
C) Związek Radziecki
D) Turkmenistan
- 29. Który z byłych państw graniczących z Iranem znajduje się na południe od Morza Kaspijskiego?
A) Turkmenistan
B) Imperium Osmańskie
C) Iran (dynastia Pahlawich)
D) Związek Radziecki
- 30. Który z byłych państw graniczących z Iranem znajduje się na zachodzie Morza Kaspijskiego?
A) Iran w okresie dynastii Pahlawi
B) Imperium Osmańskie
C) Związek Radziecki
D) Iran
- 31. Jakie rodzaje osadów są formowane, gdy Morze Kaspijskie prawie wysycha?
A) Ił.
B) Popioł wulkaniczny.
C) Piasek i żwir.
D) Osady ewaporacyjne, takie jak halit (sól kamienna).
- 32. Jak zmienia się zasolenie Morza Kaspijskiego od północy do południa?
A) Zasolenie pozostaje stałe w całej długości.
B) Zwiększa się zasolenie w kierunku południa.
C) Zasolenie rośnie równomiernie.
D) Zasolenie maleje równomiernie.
- 33. W którym okresie geologicznym nastąpił pięciokrotny wzrost powierzchni Morza Kaspijskiego?
A) Jura
B) Przejście od pliocenu do plejstocenu
C) Kreda
D) Miocen
- 34. Jaki typ klimatu spowodował napełnienie obszaru Morza Kaspijskiego po tym, jak prawie wyschło?
A) Zimne i lodowe klimaty
B) Ciepłe i suche klimaty
C) Chłodne i wilgotne klimaty
D) Ciepłe i wilgotne klimaty
- 35. Który z tych krajów nie posiada wybrzeża nad Morzem Kaspijskim?
A) Azerbejdżan
B) Kazachstan
C) Turcja
D) Iran
- 36. Jaka jest największa wyspa w Morzu Kaspijskim?
A) Wyspa Ogurja Ada
B) Archipelag Tyuleniy
C) Wyspa Chiliow
D) Wyspa Czeczenska
- 37. Jaki procent całkowitej objętości wody stanowi Morze Kaspijskie (część południowa)?
A) 40–44%
B) 66%
C) 75%
D) 33%
- 38. Co oddziela północną i środkową część Morza Kaspijskiego?
A) Próg Apszeronu
B) Depresja Kaspijska
C) Próg Mangyszlackiego
D) Kanal rzeki Uzboy
- 39. Który próg rozdziela wyspę Chilov i przylądek Kuuli?
A) Próg Mangyshlak
B) Kanal rzeki Uzboy
C) Depresja Kaspijska
D) Próg Apszeron
- 40. Jakie środowisko przyrodnicze charakteryzuje regiony na północ i wschód od Morza Kaspijskiego?
A) Chłodne, kontynentalne pustynie
B) Tropikalne lasy deszczowe
C) Step
D) Ciepłe, wyżynne obszary
- 41. Która rzeka zmieniła kiedyś swój bieg, aby uchodzić do Morza Kaspijskiego przez koryto, które obecnie jest wyschnięte?
A) Ural
B) Kura
C) Amu-daria
D) Wola
- 42. W którym kraju znajduje się depresja Kaspijska?
A) Kazachstan
B) Azerbejdżan
C) Iran
D) Turkmenistan
- 43. Jaki gatunek zwierzęcia swobodnie przemieszcza się na wyspie Ogurja Ada?
A) Pingwiny
B) Kangury
C) Słonie
D) Gazele górskie
- 44. Który łańcuch górski znajduje się w pobliżu zachodniego brzegu Morza Kaspijskiego?
A) Góry Ałtaj
B) Góry Kaukazu
C) Góry Tien Szan
D) Góry Ural
- 45. Jakie wydarzenie historyczne, według niektórych źródeł, było spowodowane podnoszeniem się poziomu Morza Kaspijskiego w X wieku?
A) Odkrycie Ameryki
B) Zalanie nadmorskich miast Chazarii
C) Założenie Wenecji
D) Budowa Wielkiego Muru Chińskiego
- 46. Jakie zjawisko naturalne wpływa na przepływ wody w rzece Wołdze, a tym samym na poziom Morza Kaspijskiego?
A) Niskociśnienia na Atlantyku Północnym
B) Tropikalne cyklony
C) Monsońskie opady deszczu
D) El Niño
- 47. Jaki procent powierzchni lądowej Europy objmuje dorzecze rzeki Wołgi?
A) 20%
B) 10%
C) 30%
D) 50%
- 48. Która wyspa w pobliżu Baku doświadczyła szkód ekologicznych w wyniku działalności przemysłu petrochemicznego?
A) Wyspa Vulf
B) Wyspa Bibi-Heybat
C) Wyspa Sariyer
D) Wyspa Nargin
- 49. Jakie zjawisko naturalne spowodowało pożar w pobliżu Baku 5 lipca 2021 roku?
A) Wyciek ropy naftowej
B) Erupcja wulkanu błotnego
C) Pożar lasu
D) Wyciek gazu
- 50. Jaka jest przewidywana redukcja powierzchni wodnej, jeśli poziom morza obniży się o 18 metrów?
A) 20%
B) 50%
C) 37%
D) 25%
- 51. Kiedy Kazachstan podpisał protokół mający na celu ochronę Morza Kaspijskiego przed zanieczyszczeniem?
A) 15 grudnia 2021 roku
B) 23 października 2021 roku
C) 10 września 2021 roku
D) 5 lipca 2021 roku
- 52. Jaki rzadki gatunek roślin występuje w delcie rzeki Wołgi?
A) Rosa gallica
B) Nelumbo nucifera
C) Lilium candidum
D) Aldrovanda vesiculosa
- 53. Jaki rodzaj lasu w Iranie został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO?
A) Mangrowy las Sundarbans
B) Las w dorzeczu Konga
C) Las Amazonii
D) Lasy Hyrcańskie
- 54. Jaki jest szacunkowy odsetek populacji fok w Morzu Kaspijskim w porównaniu do stanu sprzed wieku?
A) Około 50%
B) Mniej niż 10%
C) Około 75%
D) Ponad 90%
- 55. Który rodzaj ryb w Morzu Kaspijskim obejmuje 18 gatunków/podgatunków występujących tylko w tym regionie?
A) Clupeonella
B) Mesogobius
C) Alosa
D) Salmo
- 56. Jakie jest główne zagrożenie dla populacji sturgeonów w Morzu Kaspijskim?
A) Gatunki inwazyjne
B) Nadmierne połowy
C) Zanieczyszczenie spowodowane odpadami plastikowymi
D) Zmiany klimatyczne
- 57. Jaki gad jest rodzimym mieszkańcem regionu Kaspijskiego i znany jako żółw z kolcami?
A) Chelonoidis nigra
B) Testudo graeca buxtoni
C) Geochelone gigantea
D) Cuora flavomarginata
- 58. Jaki gatunek dużych kotów występował dawniej na Kaukazie Południowym i w Azji Środkowej, a obecnie jest ograniczony do Iranu?
A) Lampart śnieżny
B) Lampart
C) Gepard azjatycki
D) Jaguar
- 59. Jakie gatunki dużych kotów występowały dawniej na Kaukazie Południowym, w Iranie i prawdopodobnie w południowym Turkiestanie?
A) Lew azjatycki
B) Tygrys
C) Leopard
D) Lew
- 60. Który geograf opisał zmianę biegu rzeki Oxus w kierunku Morza Kaspijskiego?
A) Hafiz-i Abru
B) Strabon
C) Herodot
D) Ptolemeusz
- 61. Jak nazywano ropę naftową w regionie Baku w XVI wieku?
A) Surowa ropa naftowa
B) Nafta
C) Bitum
D) Nefte
- 62. W którym okresie geologicznym występowały cykle zlodowaceń i ukształtowała się dolina rzeki Wołgi w jej obecnym kształcie?
A) Miocen
B) Plejstocen
C) Jura
D) Kreda
- 63. Kim był pionierski odkrywca Morza Kaspijskiego za panowania Piotra I Wielkiego?
A) Iwan Pietrowicz
B) Aleksander Mieńszykow
C) Fiodor Soimonow
D) Michaił Łomonosow
- 64. W którym starożytnym państwie, położonym na północy Iranu, znajdowało się miasto?
A) Sari
B) Anzali
C) Hirkania
D) Astara
- 65. Które współczesne miasto odpowiada starożytnemu Xacitarxan?
A) Astrachanie
B) Atil
C) Tamisheh
D) Derbent
- 66. Jaka część światowych zasobów gazu ziemnego przypada Iranowi, w procentach?
A) 30 procent.
B) Około 16 procent.
C) 10 procent.
D) 25 procent.
- 67. Jakie było miejsce Rosji w rankingu krajów pod względem nominalnego produktu krajowego brutto (PKB) na świecie w 2015 roku?
A) Dziewiętnaste miejsce (największy)
B) Dwunaste miejsce (największy)
C) Dziesiąte miejsce (największy)
D) Piąte miejsce (największy)
- 68. Który kraj był gospodarzem pierwszego Forum Gospodarczego Regionu Kaspijskiego w 2019 roku?
A) Kazachstan
B) Azerbejdżan
C) Iran
D) Turkmenistan
- 69. W którym roku podpisano 'Kontrakt Stulecia' dotyczący rozwoju złóż ropy naftowej w Baku?
A) 1975
B) 2001
C) 1989
D) 1994
- 70. Ilu statków posiada flota transportowa spółki Caspian Sea Shipping Company CJSC?
A) 51 statków
B) 210 statków
C) 100 statków
D) 75 statków
- 71. Jak nazywano Baku pod koniec XIX wieku ze względu na produkcję ropy naftowej?
A) Miasto świateł
B) Oaza ropy
C) Raj naftowy
D) "stolica czarnego złota"
- 72. W którym roku odkryto złoże ropy naftowej Władimira Filanowskiego w rosyjskiej części Morza Kaspijskiego?
A) 1999
B) 2005
C) 2010
D) 1985
- 73. Która wyspa jest nadal wykorzystywana jako dawna baza sowiecka?
A) Wyspa Bulla
B) Wyspa Pirallahı
C) Azerbejdżańska wyspa
D) Wyspa Nargin
- 74. Jaki jest kluczowy problem dla dalszego rozwoju regionalnego w regionie Kaspijskim?
A) Brak rezerw ropy naftowej.
B) Niestabilność polityczna w Azerbejdżanie.
C) Opracowanie precyzyjnych i akceptowanych przez wszystkie państwa nadmorskie linii granicznych.
D) Degradacja środowiska.
- 75. Jaki jest oficjalny powód, dla którego Rosja sprzeciwia się budowie rurociągu przez Morze Kaspijskie?
A) Ograniczenia technologiczne.
B) Brak wsparcia ze strony innych krajów.
C) Obawy ekonomiczne.
D) Argumenty związane z ochroną środowiska.
- 76. Która z metod wydaje się najbardziej prawdopodobna w kontekście wyznaczania granic w przyszłych porozumieniach?
A) Historyczne roszczenia każdego stanu.
B) Linii środkowych.
C) Losowy podział.
D) Równy podział między wszystkie stany.
- 77. Jakie były rezultaty czwartego szczytu państw nad Morzem Kaspijskim w 2014 roku?
A) Szczyt został odwołany.
B) Osiągnięto znaczące postępy.
C) Nie osiągnięto żadnych porozumień.
D) Spowodowało to wzrost napięć.
- 78. Jakie jest stanowisko Iranu w sprawie podziału Morza Kaspijskiego?
A) Równy podział na pięć części.
B) Jedna, wielostronna umowa między pięcioma państwami.
C) Dwustronne umowy z każdym państwem nadmorskim.
D) Podział oparty na historycznych roszczeniach.
- 79. Jaka jest długość wybrzeża Iranu nad Morzem Kaspijskim?
A) 747 km (464 mile)
B) 813 km (505 mil)
C) 1035 km (643 mile)
D) 728 km (452 mile)
- 80. Jaki problem może wystąpić na rosyjskich wewnętrznych szlakach wodnych w związku z zwiększonym ruchem?
A) Mogą zostać rozbudowane.
B) Mogą zostać sprywatyzowane.
C) Mogą zostać zamknięte na czas konserwacji.
D) Mogą występować zatory w niektórych miejscach.
- 81. Które miasto było gospodarzem piątego szczytu państw nad Morzem Kaspijskim?
A) Baku
B) Aktau
C) Astana
D) Kazan
- 82. Gdzie odbyło się 51. Specjalne Posiedzenie Robocze w maju 2018 roku?
A) Aktau
B) Astana
C) Baku
D) Teheran
- 83. Jakie dodatkowe, wyłączne prawa są przyznawane każdemu krajowi w obszarze Morza Kaspijskiego?
A) Prawa do żeglugi
B) Prawa do połowu ryb
C) Prawa do wiercenia odwiertów naftowych
D) Prawa wojskowe
- 84. Jakie kwestie pozostają nieokreślone w konwencji dotyczącej Morza Kaspijskiego?
A) Problemy środowiskowe
B) Dno morskie
C) Prawa do połowu ryb w wodach powierzchniowych
D) Wody terytorialne
- 85. Jakie rodzaje usług transportowych są oferowane przez Morze Kaspijskie, między Turkmenbashi a Baku?
A) Usługi drogowe
B) Usługi promowe (w tym promy kolejowe)
C) Usługi lotnicze
D) Usługi podmorskie
- 86. Jaki typ zbiornika wodnego jest Morzem Kaspijskim?
A) Hiporeiczny
B) Eutroficzny
C) Egzorheiczny
D) Endoreiczny
- 87. Kto zaproponował połączenie między Morzem Kaspijskim a Morzem Czarnym w czerwcu 2007 roku?
A) Prezydent Kazachstanu, Nursultan Nazarbajew
B) Prezydent Turcji, Recep Tayyip Erdoğan
C) Prezydent Iranu, Hassan Rouhani
D) Prezydent Rosji, Władimir Putin
- 88. Przez terytorium którego kraju przebiegałby kanał Eurazja?
A) Iran
B) Kazachstan
C) Rosja
D) Turcja
- 89. Jaki jest jeden z proponowanych przebiegów Kanału Eurazjatyckiego?
A) Góry Kaukazu
B) Góry Uralu
C) Depresja Kuma-Manycz
D) Góry Tian Shan
|