Özel görelilik - Sınav
  • 1. Özel görelilik, fizikte uzay ve zaman arasındaki ilişkiyi tanımlayan temel bir teoridir. Albert Einstein tarafından 1905 yılında geliştirilen özel görelilik, evren anlayışımızda devrim yaratmıştır. Fizik yasalarının, göreceli hareketlerinden bağımsız olarak tüm gözlemciler için aynı olduğunu ileri sürer. Özel göreliliğin temel ilkelerinden biri, boşluktaki ışık hızının tüm gözlemciler için sabit olmasıdır ve bu da zaman genişlemesi ve uzunluk daralması gibi olgulara yol açar. Bu etkiler nesneler ışık hızına yaklaştıkça daha belirgin hale gelir. Özel görelilik, parçacıkların yüksek hızlardaki davranışlarını anlamak için gereklidir ve Einstein'ın enerji ile kütleyi ilişkilendiren ünlü denklemi E=mc2'nin temelini oluşturur. Genel olarak, özel göreliliğin fizik ve uzay ile zamanın doğasına ilişkin anlayışımız üzerinde derin bir etkisi olmuştur.

    Özel görelilik teorisini kim formüle etti?
A) Albert Einstein
B) Isaac Newton
C) Stephen Hawking
D) Galileo Galilei
  • 2. Boşlukta ışığın hızı nedir?
A) Saniyede 500.000.000 metre
B) Saniyede 1.000.000.000 metre
C) Saniyede 100.000.000 metre
D) Saniyede 299,792,458 metre
  • 3. Hangi nicelik tüm eylemsiz referans çerçevelerinde aynı kalır?
A) Kütle
B) Zaman
C) Işık hızı
D) Uzunluk
  • 4. Fizik yasalarının, göreli hareket durumlarından bağımsız olarak tüm gözlemciler için aynı olduğu gerçeğini tanımlayan terim hangisidir?
A) Enerjinin korunumu yasası
B) Kuantum dolanıklığı
C) Eylemsizlik yasası
D) Görelilik ilkesi
  • 5. Michelson-Morley deneyi ışığın yayılması için hangi ortamın varlığını tespit etmeyi amaçlamıştır?
A) Kuantum vakum
B) Plazma
C) Karanlık madde
D) Aydınlık eter
  • 6. Özel görelilikte, ışık hızına yaklaştıkça bir nesnenin kütlesine ne olur?
A) Sabit kalır
B) Bu azalır
C) Bu artırır
D) Sıfır olur
  • 7. E=mc² denklemi özel görelilikte neyi tanımlar?
A) Momentum korunumu
B) Potansiyel enerji
C) Kütle-enerji eşdeğerliği
D) Kuvvet ve ivme
  • 8. Özel görelilik bağlamında 'uzayzaman' terimi neyi ifade eder?
A) Uzay ve zamanın tek bir süreklilik içinde bütünleştirilmesi
B) Zaman içinde uzay yolculuğu
C) Alternatif boyutlar
D) Kuantum dolanıklığı
  • 9. Görelilik ilkesini ilk formüleleyen kişi kimdir?
A) Galileo Galilei
B) Albert Einstein
C) James Clerk Maxwell
D) Isaac Newton
  • 10. Albert Einstein, hareketli cisimlerin elektromanyetiği üzerine yazdığı makaleyi hangi yılda yayınlamıştır?
A) 1895
B) 1915
C) 1925
D) 1905
  • 11. Relativite ilkesi, eylemsiz referans sistemlerindeki fizik yasaları hakkında ne diyor?
A) Bunlar ivmeyle ilgilidir.
B) Bunlar hızla değişir.
C) Bunlar değişmez (aynıdır).
D) Bunlar, gözlemcinin konumuna göre değişir.
  • 12. Özel görelilik teorisine göre, hareketli saatler ve durağan saatler zaman akışı açısından nasıl farklılık gösterir?
A) Aynı şekilde çalışır.
B) Daha hızlı çalışır.
C) Hareketli saatler daha yavaş çalışır.
D) Çalışmayı durdurur.
  • 13. Sabit bir referans çerçevesinde aynı anda gerçekleşen iki olayın, hareketli bir referans çerçevesinden gözlemlendiğinde ne olur?
A) Sıraları tersine döner.
B) Aynı anda gerçekleşmeye devam ederler.
C) Yok olurlar.
D) Farklı zamanlarda gerçekleşirler.
  • 14. Özel görelilik teorisini anlamak için hangi düzeyde matematik bilgisi gereklidir?
A) Lisansüstü seviyesi
B) Üniversite seviyesi
C) İlkokul seviyesi
D) Lise seviyesi
  • 15. Kütle-enerji denkliği için formül nedir?
A) E=mc
B) E=c/m²
C) E=m/c²
D) E=mc²
  • 16. Özel görelilik, Öklid geometrisini hangi geometriyle değiştirir?
A) Lorentz geometrisi
B) Newton geometrisi
C) Öklid geometrisi
D) Galile geometrisi
  • 17. Kütle-enerji denkliği formülünde, vakumdaki ışık hızı hangi sembolle gösterilir?
A) E
B) m
C) c
D) L
  • 18. Özel görelilikte, Galile dönüşümü hangi dönüşümle yer değiştirir?
A) Lorentz dönüşümü
B) Galile dönüşümü
C) Newton dönüşümü
D) Öklid dönüşümü
  • 19. Özel görelilik ile ilişkili, Doppler etkisiyle ilgili bir teknik sonuç nedir?
A) Görelilik düzeltmeleri
B) Öklid geometrisi
C) Newton mekaniği
D) Galile dönüşümü
  • 20. Lorentz dönüşümü, özel görelilikte nelere etki eder?
A) Hareket halindeki gözlemciler tarafından iki olay arasındaki süre farklı ölçülür.
B) Hareket halindeki gözlemciler tarafından iki olay arasındaki mesafeler farklı ölçülür.
C) Bir gözlemci için eş zamanlı görünen olaylar, başka bir gözlemci için eş zamanlı olmayabilir.
D) Hızlar artık basit bir şekilde toplanmaz.
  • 21. Bilginin ışık hızından daha hızlı hareket etmemesinin önemi nedir?
A) Zaman genişlemesi yaşanmaz.
B) Görsel gözlemler her zaman geçmişte gerçekleşmiş olayları rapor eder.
C) Uzunluk kısalması ortadan kalkar.
D) Olaylar, tüm gözlemciler için aynı anda gerçekleşir.
  • 22. Pisagor teoremi kullanılarak mesafelerin hesaplandığı geometri türü nedir?
A) Öklid geometrisi
B) Newton geometrisi
C) Galileo geometrisi
D) Lorentz geometrisi
  • 23. James Clerk Maxwell, elektromanyetizma teorisini hangi yıl sundu?
A) 1905
B) 1887
C) 1632
D) 1864
  • 24. Hangi deney, ışık hızının sabit olduğunu doğrulayarak, eter teorisini sorgulamıştır?
A) Michelson-Morley deneyi
B) Maxwell'ın deneyi
C) Einstein'ın 1905 tarihli makalesi
D) FitzGerald-Lorentz deneyi
  • 25. Hermann Minkowski, uzay-zaman üzerine çalışmalarını ne zaman yayınladı ve özel görelilik teorisini tamamladı?
A) 1864
B) 1887
C) 1915
D) 1907
  • 26. Relativite teorisinde bir etkinin zamanı nasıl belirlenir?
A) Sadece uzaysal koordinatları kullanarak.
B) Hızdaki değişiklikleri gözlemleyerek.
C) Bir referans çerçevesi içinde, sabit periyotlu bir saat kullanılarak.
D) İvme ölçümleri yoluyla.
  • 27. Dört uzay-zaman koordinatı ile tamamen tanımlanabilen nedir?
A) Bir olay.
B) Bir referans çerçevesi.
C) İvme.
D) Işığın hızı.
  • 28. Relativite teorisi için matematiksel temeli kim oluşturmuştur? Bu kişi, Lorentz dönüşümlerinin Poincaré grubunun bir parçası olduğunu kanıtlamıştır.
A) Henri Poincaré.
B) Albert Einstein.
C) Isaac Newton.
D) James Clerk Maxwell.
  • 29. Uzay-zaman diyagramları başka hangi isimlerle bilinir?
A) Minkowski diyagramları
B) Galileo diyagramları
C) Einstein diyagramları
D) Newtonyen diyagramları
  • 30. Uzay-zaman diyagramında, zamanı ifade etmek için uzaysal birimler kullanıldığında, hangi eksen dikey olarak çizilir?
A) "ct" ekseni
B) Her iki eksen de dikey
C) Hiçbir eksen dikey değil
D) "x" ekseni
  • 31. Bir uzay-zaman diyagramında α açısı neyi ifade eder?
A) cos⁻¹(β)
B) tan⁻¹(β)
C) sec⁻¹(β)
D) sin⁻¹(β)
  • 32. Yerel eylemsizlik referans çerçeveleri için, eşzamanlılığın göreceliği açısından hangi etki bir belirti olarak kabul edilebilir?
A) Kütle-enerji eşdeğerliği.
B) Sagnac etkisi.
C) Lorentz kısalması.
D) Zaman genişlemesi.
  • 33. B gözlemcisi, hareketli bir ışık saati içindeki ışık darbelerinin hareketini nasıl algılar?
A) c hızından daha yavaş hareket eden gibi.
B) Zikzak bir yol boyunca hareket eden gibi.
C) Düz bir çizgi üzerinde yukarı ve aşağı hareket eden gibi.
D) Kendi referans çerçevesi içinde hareketsiz gibi.
  • 34. Işık saati kavramının geliştirilmesiyle kim ilişkilidir?
A) Niels Bohr.
B) Albert Einstein.
C) Isaac Newton.
D) Paul Langevin.
  • 35. İkizler, yolculuktan sonra gönderilen toplam sinyal sayısıyla neden aynı fikirde?
A) Çünkü her ikiz, diğerinin gönderdiği tüm sinyalleri alır, farklı deneyimlere sahip olmalarına rağmen.
B) Hareketsiz olan ikiz, herhangi bir sinyal almaz.
C) Yolculuk yapan ikiz, aldığı sinyallerden daha fazla sinyal gönderir.
D) Çünkü yolculuk sırasında gerçek zamanlı olarak iletişim kurarlar.
  • 36. Hangi olgu, göreli hızlarda hareket eden bir nesnenin uzunluğunun, farklı bir referans çerçevesinden ölçüldüğünde daha kısa görünmesini açıklar?
A) Zaman genişlemesi
B) Uzunluk kısalması
C) Lorentz dönüşümü
D) Göreceli hız eklemesi
  • 37. Hangi denklem, farklı referans çerçevelerinde ölçülen uzunluklar arasındaki ilişkiyi gösterir?
A) Δx = Δx' * γ
B) Δx' = Δx * γ
C) Δt' = Δt / γ
D) Δx' = Δx / γ
  • 38. Özel görelilik teorisine göre, hareketli bir referans çerçevesinde uzunlukları ölçmek için hangi koşul gereklidir?
A) Δx = γΔx'
B) Δt' = 0
C) Δt' ≠ 0
D) Δx' ≠ 0
  • 39. "Metre çubuğu ve delik paradoksu" neyi göstermektedir?
A) Zaman genişlemesi etkileri.
B) Sadece uzunluk kısalması.
C) Thomas dönüşümü, bu paradoksa bir çözüm sunmaktadır.
D) Işık hızını aşan seyahatin imkansızlığı.
  • 40. Sadece kaynak hareket halindeyken hangi klasik tahmin yapılır?
A) Yer değiştirme, ışık gecikmesi düzeltmesi nedeniyle oluşur.
B) Herhangi bir yer değiştirme tahmin edilmez.
C) Yer değiştirme, tamamen eter sürüklenmesine bağlıdır.
D) Bu durum, ışığın kırılması sonucu ortaya çıkar.
  • 41. Michelson-Morley deneyinin sonuçlarıyla hangi hipotez uyuşmazlık gösterdi?
A) Tam eter sürüklenmesi
B) Işık gecikmesi düzeltmesi
C) Görelilik teorisine göre ışığın sapması
D) Kısmi eter sürüklenmesi
  • 42. Relativistik uzunlamasına Doppler etkisi bağlamında, bir alıcının kaynaktan uzaklaşması durumunda ölçülen frekans ne olur?
A) Frekans, ortamın özelliklerine bağlıdır.
B) Alınan frekans değişmez.
C) Alınan frekans artar.
D) Alınan frekans azalır.
  • 43. Işık hızının %94,6'sı ile hareket eden bir uzay gemisindeki bir kişinin yaşadığı her saniye için Dünya'da ne kadar süre geçer?
A) 3,1 saniye
B) 2 saniye
C) 1,5 saniye
D) 4 saniye
  • 44. Dünya üzerinde, sabit 1g ivmeyle yapılan 5 yıllık gidiş-dönüş bir yolculuk ne kadar sürer?
A) 6,5 yıl
B) 10 yıl
C) 5 yıl
D) 12 yıl
  • 45. Sabit 1g ivmeyle yapılan, 40 yıllık bir yolculu, Dünya'da ne kadar sürer?
A) 40.000 yıl
B) 100.000 yıl
C) 58.000 yıl
D) 80.000 yıl
  • 46. Sabit 1.1g ivmeyle yapılan 40 yıllık bir yolculma, Dünya'da ne kadar sürer gibi görünür?
A) 200.000 yıl
B) 100.000 yıl
C) 148.000 yıl
D) 150.000 yıl
  • 47. γ faktörü, hızla (rapidity) nasıl bir ilişki içindedir?
A) γ, hızdan bağımsızdır.
B) γ = cosh(φ).
C) γ = sin(φ).
D) γ = tanh(φ).
  • 48. İki 4-vektör olan A ve B'nin iç çarpımı nasıl hesaplanır?
A) A⋅B = A0B0 + A1B1 + A2B2 + A3B3.
B) A⋅B = A0B0 + (A→ ⋅ B→).
C) A⋅B = A0B0 - (A→ ⋅ B→).
D) A⋅B = A0B0 - A1B1 - A2B2 - A3B3.
  • 49. Vektörlerin büyüklüklerine göre olası vektör türleri nelerdir?
A) Tamamen uzaysal bileşenlere bağlıdır.
B) Sadece zamana bağlı ve uzaya bağlı olanlar.
C) Zamana bağlı, uzaya bağlı veya ışık hızında (boşlukta).
D) Dik, paralel veya dik açılı.
  • 50. Klasik elektromanyetizma alanındaki teorik araştırmalar hangi keşfe yol açmıştır?
A) Kuantum mekaniği
B) Genel görelilik
C) Dalga yayılımı
D) Termodinamik
  • 51. Hangi potansiyel, özel görelilik teorisine bir adım teşkil eder ve hareketli yüklerle ilgilidir?
A) Liénard–Wiechert potansiyeli
B) Coulomb potansiyeli
C) Newtonyen potansiyel
D) Yerçekimi potansiyeli
  • 52. Paul Dirac tarafından 1928'de geliştirilen, hem özel görelilik teorisi hem de kuantum mekaniği ile uyumlu olan denklem hangisidir?
A) Schrödinger denklemi
B) Klein-Gordon denklemi
C) Heisenberg belirsizlik ilkesi
D) Dirac denklemi
  • 53. Albert Einstein'in 'Görelilik Teorisi' adlı eseri hangi yılda yayınlanmıştır?
A) 1964
B) 2005
C) 1923
D) 1905
  • 54. "Relativitenin Anlamı" adlı eser hangi üniversite yayıncılığı tarafından yayımlandı?
A) Nauka, Moskova
B) TU Delft OPEN Books
C) California Üniversitesi Yayınları
D) Princeton Üniversitesi Yayınları
  • 55. Hangi bilimsel makale, özel görelilik teorisinin ikinci önermesini GeV bölgesinde test etmiştir?
A) Alvager, T.; Farley, F. J. M.; Kjellman, J.; Wallin, L.
B) Rindler, Wolfgang
C) Wolf, Peter; Petit, Gerard
D) Darrigol, Olivier
  • 56. Einstein'in hareketli cisimlerin elektromanyetiği üzerine yazdığı orijinal Almanca eserinin başlığı nedir?
A) Zur Elektrodynamik bewegter Körper
B) Görelilik: Özel ve Genel Kuram
C) Hareketli Cisimlerin Elektromanyetiği Üzerine
D) Göreliliğin Anlamı
  • 57. Hangi dergi, 'Özel Görelilik Teorisi'nin ikinci aksiyomunun GeV bölgesindeki testi' başlıklı makaleyi yayınladı?
A) Physical Review A
B) Scholarpedia
C) Isis
D) Physics Letters
  • 58. "Uzay, Zaman ve Uzay-Zaman" adlı eserin yazarı kimdir?
A) Harvey R. Brown
B) Lawrence Sklar
C) Paul Tipler
D) Sergey Stepanov
  • 59. Paul Tipler ve Ralph Llewellyn'in hangi kitabı modern fiziği ele almaktadır?
A) Modern Fizik (4. baskı)
B) Göreli Dünya
C) Mekanik ve Görelilik
D) Klasik Mekanik ve Özel Görelilik
  • 60. Hangi makale, Küresel Konumlandırma Sistemi (GPS) kullanarak özel görelilik teorisini test etmiştir?
A) Alvager, T.; Farley, F. J. M.
B) Wolf, Peter; Petit, Gerard
C) Darrigol, Olivier
D) Rindler, Wolfgang
  • 61. 'Mekanik ve Görelilik' adlı eser hangi yılda yayınlanmıştır?
A) 1977
B) 2026
C) 2018
D) 2005
  • 62. Sergey Stepanov'un 'Relativistik Dünya' adlı esini hangi yayınevi yayınladı?
A) De Gruyter
B) Oxford Üniversitesi Yayınları
C) TU Delft OPEN Yayıncılık
D) Princeton Üniversitesi Yayınları
  • 63. Poincaré-Einstein bağlantısını bir dergi makalesinde kim inceledi?
A) Wolf, Peter; Petit, Gerard
B) Alvager, T.; Farley, F. J. M.
C) Rindler, Wolfgang
D) Darrigol, Olivier
  • 64. Scholarpedia'da özel görelilik konusunun kinematiksel yönlerini ele alan makale hangisidir?
A) Wolfgang Rindler
B) T. Alvager
C) Olivier Darrigol
D) Peter Wolf; Gerard Petit
  • 65. 1964 yılında 'Özel Görelilik Teorisine Giriş' adlı eseri kim yazmıştır?
A) Stephen Hawking
B) Richard Feynman
C) Carl Sagan
D) Robert Katz
  • 66. Özel görelilik teorisine basit bir giriş sağlayan kaynak hangisidir?
A) Bondi K-Hesaplama Yöntemi
B) MathPages – Görelilik Üzerine Düşünceler
C) Görelilik Hesaplayıcısı: Özel Görelilik
D) Özel Görelilik Hakkında Hogg'un Notları
  • 67. 25 Nisan 2013 itibarıyla Wayback Machine'de hangi kaynak arşivlendi?
A) Einstein Online
B) Greg Egan'ın Foundations adlı eseri
C) Görelilik Hesaplayıcısı: Özel Görelilik
D) Ses kaydı: Cain/Gay (2006) – Astronomy Cast
  • 68. Hangi kaynak, özel görelilik teorisine, minimum düzeyde matematik içeren bir giriş sunmaktadır?
A) SpecialRelativity.net
B) Görelilik Hesaplayıcısı: Özel Görelilik
C) MathPages – Görelilik Üzerine Düşünceler
D) Hogg'un Özel Görelilik Notları
  • 69. Hangi kaynak, 'Astronomi Sohbetleri' (Astronomy Cast) serisinin bir parçasıdır?
A) Ses Kaydı: Cain/Gay (2006) – Astronomi Sohbetleri
B) Hogg'un Özel Görelilik Hakkındaki Notları
C) Görelilik Hesaplayıcısı: Özel Görelilik
D) Einstein Işığı
  • 70. Hangi yazılım, özel görelilik teorisini OpenGL kullanarak görselleştiriyor?
A) Einstein'ın Gözünden
B) Warp Özel Görelilik Simülatörü
C) ışık hızı
D) Gerçek Zamanlı Görelilik
  • 71. 14 Mayıs 2013'te hangi program arşivlendi?
A) Gerçek Zamanlı Görelilik
B) Einstein'ın Gözünden
C) Işık Hızı
D) Warp Özel Görelilik Simülatörü
Şununla oluşturuldu: That Quiz — matematik ve diğer alanlarda test oluşturma ve notlandırma sitesi.