 - 1. Hazar Denizi, ismine rağmen dünyanın en büyük kapalı iç su kütlesidir ve karayla çevrili olması nedeniyle genellikle göl olarak sınıflandırılır. Yaklaşık 371.000 kilometrekarelik bir alana yayılan Hazar, beş ülke tarafından sınırlandırılmıştır: Kuzeybatıda Rusya, kuzeyde Kazakistan, güneydoğuda Türkmenistan, güneyde İran ve güneybatıda Azerbaycan. Bu eşsiz coğrafi oluşum sadece büyüklüğü ile değil aynı zamanda 1.000 metreyi aşan derinliği ile de dikkat çekmektedir ve bu da onu dünyanın en derin göllerinden biri haline getirmektedir. Hazar Denizi, havyarıyla ünlü mersin balığı ve nadir bir tatlı su foku olan Hazar foku gibi çeşitli türleri barındıran zengin bir biyolojik çeşitlilik dokusuna sahiptir. Deniz, izolasyonu ve sınırlı tuzlu su girişi nedeniyle okyanus sularından daha düşük olan farklı tuzluluk oranıyla karakterize edilir. Tarihsel olarak Hazar Denizi hayati bir ticaret yolu ve önemli bir kültürel kavşak noktası olmuş, çevresindeki bölgelerin ekonomisini ve siyasetini etkilemiştir. Başta balıkçılık olmak üzere, deniz yatağının altındaki petrol ve gaz rezervleri sayesinde yerel ekonomide önemli bir rol oynamaktadır ve bu rezervler sınırdaş ülkeler arasında hem ilgi hem de çatışma yaratmıştır. Hazar'ın engin mavi suları ve onu çevreleyen dağlık araziler tarafından çerçevelenen manzaranın güzelliği, bölgenin önemli bir ekolojik ve kültürel alanı olarak statüsüne katkıda bulunmakta ve doğa ile insan faaliyetleri arasındaki karmaşık dengeyi sergilemektedir.
Dünyanın en büyük kapalı iç su kütlesi hangisidir?
A) Baykal Gölü
B) Victoria Gölü
C) Hazar Denizi
D) Superior Gölü
- 2. Hazar Denizi'ndeki en büyük şehir hangisidir?
A) Aşkabat
B) Aktau
C) Bakü
D) Atyrau
- 3. Hazar Denizi'nin yaklaşık yüzölçümü nedir?
A) 1.000.000 kilometrekare
B) 600,000 kilometre kare
C) 371.000 kilometrekare
D) 200,000 kilometre kare
- 4. Hazar Denizi'ne akan en büyük nehir hangisidir?
A) Don Nehri
B) Kura Nehri
C) Ural Nehri
D) Volga Nehri
- 5. Aşağıdakilerden hangisi Hazar Denizi'nde bulunan önemli bir balık türüdür?
A) Alabalık
B) Sturgeon
C) Kedi Balığı
D) Somon
- 6. Hazar Denizi sorunlarıyla hangi kuruluş ilgileniyor?
A) Hazar Denizi Çevre Programı
B) Birleşmiş Milletler
C) Avrupa Birliği
D) Dünya Vahşi Yaşam Fonu
- 7. Hazar Denizi kaynaklarının kullanımını düzenleyen anlaşma hangisidir?
A) Montreal Protokolü
B) Versailles Antlaşması
C) Kyoto Protokolü
D) Hazar Denizi Sözleşmesi
- 8. Hazar Denizi'ni etkileyen en önemli çevre sorunu nedir?
A) Depremler
B) Sel baskını
C) Kirlilik
D) Volkanik patlamalar
- 9. Hazar Denizi'nden petrol çıkaran ilk ülke hangisidir?
A) Kazakistan
B) İran
C) Rusya
D) Azerbaycan
- 10. Hazar Denizi bölgesinde bol miktarda bulunan maden kaynağı hangisidir?
A) Demir cevheri
B) Altın
C) Doğal gaz
D) Kömür
- 11. Hazar Denizi'nin ortalama derinliği nedir?
A) 500 metre
B) 211 metre
C) 50 metre
D) 1000 metre
- 12. Hazar Denizi'ni çevreleyen iklim türü nedir?
A) Akdeniz
B) Polar
C) Tropikal
D) Yarı kurak
- 13. Hangi terim Hazar bölgesi çevresindeki eski kültürü ifade eder?
A) Mezopotamya kültürü
B) İndus Vadisi Uygarlığı
C) İskit kültürü
D) Maya Uygarlığı
- 14. Hazar Denizi'nden petrol çıkarmak için hangi yapı inşa edilmiştir?
A) Nükleer santraller
B) Petrol platformları
C) Hidro barajlar
D) Rüzgar türbinleri
- 15. Hazar Denizi'nin başlıca balıkçılık ürünü nedir?
A) Havyar
B) Karides
C) Ton balığı
D) Cod
- 16. Hazar Denizi hangi kıtalarda bulunmaktadır?
A) Afrika ve Asya.
B) Avustralya ve Antarktika.
C) Kuzey Amerika ve Güney Amerika.
D) Avrupa ve Asya.
- 17. Hazar Denizi'nin yaklaşık tuzluluk oranı nedir?
A) Yaklaşık %1,2 (12 gram/litre).
B) %0,5'in altında.
C) Yaklaşık %2,5.
D) Deniz suyuyla benzer şekilde, yaklaşık %3,5.
- 18. Hangi iki göl, Hazar Denizi'nden daha düşük bir doğal, deniz olmayan çöküntü alanına sahiptir?
A) Baikal ve Tanganyika gölleri.
B) Crater Gölü ve Büyük Tuz Gölü.
C) Superior Gölü ve Victoria Gölü.
D) Michigan Gölü ve Huron Gölü.
- 19. 21. yüzyılda Hazar Denizi'nin derinliğinin nasıl değişeceği tahmin ediliyor?
A) 10-20 metre kadar artması bekleniyor.
B) Derinlik aynı kalacak.
C) Derinlik, mevsimsel olarak dalgalanacak.
D) Küresel ısınma ve çölleşme nedeniyle 9-18 metre kadar azalması bekleniyor.
- 20. Hangi antik yazar, Hazar kabilesinin adının denizin adını etkilediğini belirtmiştir?
A) Strabon
B) Ptolemaios
C) Plinius (Pliny)
D) Herodot
- 21. Hazar Denizi'nin modern Arapça karşılığı nedir?
A) Abbacuch Denizi
B) Baḥr Qazvin
C) Hirkan Denizi
D) Mar de Bachu
- 22. Bazı Türk etnik grupları Hazar Denizi'ne nasıl bir isim verir?
A) Kazakça'da olduğu gibi, "Kaspiy" kelimesiyle başlayan bir isim kullanılır, örneğin "Kaspiy teñizi".
B) "Hazarlar Denizi" olarak.
C) "Mazenderan Denizi" olarak.
D) "Hirkan Denizi" olarak.
- 23. Hazar Denizi'nin deniz tabanının temel bileşimi nedir?
A) Tortul kaya
B) Kıtasal granit
C) Kireçtaşı
D) Okyanus bazaltı
- 24. Hazar Denizi'nin yaklaşık olarak ne kadar eski olduğu tahmin ediliyor?
A) 30 milyon yıl
B) 100 milyon yıl
C) 50 milyon yıl
D) 5,5 milyon yıl
- 25. Hazar Denizi, hangi jeolojik dönemde iç deniz haline geldi?
A) Geç Miyosen
B) Jura
C) Kretase
D) Pliyosen
- 26. Sıcak ve kurak iklim dönemlerinde Hazar Denizi'nde neler olur?
A) Boyut olarak önemli ölçüde büyür.
B) Tamamen donar.
C) Neredeyse kurur ve halit gibi evaporit tortuları birikir.
D) Tuzluluk seviyesinde bir azalma yaşanır.
- 27. Hazar Denizi'nin en tuzlu olduğu yer neresidir?
A) Denizin merkezinde
B) Denizin kuzey bölgelerinde
C) Kazakistan'a yakın bölgelerde
D) İran kıyısında
- 28. Hazar Denizi'nin kuzeyinde yer alan, geçmişte sınır ülkesi olan ülke hangisidir?
A) Türkmenistan
B) Osmanlı İmparatorluğu
C) Pahlavi İranı
D) Sovyetler Birliği
- 29. Hazar Denizi'nin güneyinde yer alan, geçmişte sınır ülkesi olan ülke hangisidir?
A) Osmanlı İmparatorluğu
B) Türkmenistan
C) Sovyetler Birliği
D) Pehlevi Dönemi İranı
- 30. Hazar Denizi'nin batısında yer alan, geçmişte sınır ülkesi olan ülke hangisidir?
A) İran
B) Sovyetler Birliği
C) Osmanlı İmparatorluğu
D) Pehlevi İranı
- 31. Hazar Denizi neredeyse kuruduğunda hangi tür tortular birikir?
A) Volkanik kül
B) Kum ve çakıl
C) Halit gibi evaporit tortuları
D) Kil
- 32. Hazar Denizi'nin tuzluluk oranı kuzeyden güneye doğru nasıl değişir?
A) Güney yönünde daha tuzlu hale gelir.
B) Eşit oranda artar.
C) Eşit oranda azalır.
D) Tüm boyunca aynı kalır.
- 33. Hangi jeolojik dönemde Hazar Denizi'nin yüzey alanında beş kat artış gözlemlenmiştir?
A) Pliyosen-Pleistosen geçiş dönemi
B) Kretase dönemi
C) Jura dönemi
D) Miyosen dönemi
- 34. Hazar Denizi, neredeyse kuruduktan sonra, hangi tür iklim tarafından yeniden suyla doldu?
A) Sıcak ve kurak iklimler
B) Ilık ve nemli iklimler
C) Soğuk ve buzlu iklimler
D) Ilıman ve nemli iklimler
- 35. Hangi ülke, Hazar Denizi ile kıyı paylaşmamaktadır?
A) Kazakistan
B) Azerbaycan
C) İran
D) Türkiye
- 36. Hazar Denizi'ndeki en büyük ada hangisidir?
A) Çilov Adası
B) Tyuleniy Takımadaları
C) Çeçen Adası
D) Ogurja Adası
- 37. Güney Hazar Denizi, toplam su hacminin ne kadarını oluşturmaktadır?
A) 40-44%
B) 66%
C) 33%
D) 75%
- 38. Kuzey ve Orta Hazar Denizi'ni ayıran şey nedir?
A) Apsheron Eşiği
B) Uzboy Nehri Yatağı
C) Mangyshlak Eşiği
D) Hazar Çukuru
- 39. Hangi yükselti, Chilov Adası ve Kuuli Burnu'ndan geçmektedir?
A) Uzboy Nehri Yatağı
B) Mangyshlak Yükseltisi
C) Apsheron Yükseltisi
D) Hazar Çukuru
- 40. Hazar Denizi'nin kuzey ve doğusundaki bölgeleri hangi ekosistemle karakterize edilir?
A) Tropikal yağmur ormanları
B) Çayırlar
C) Soğuk, karasal çöller
D) Ilıman yüksek platolar
- 41. Hangi nehir, bir zamanlar yatağını değiştirerek, artık kuruyan bir nehir yatağı üzerinden Hazar Denizi'ne dökülmüştür?
A) Kura Nehri
B) Ural Nehri
C) Amu Derya
D) Volga Nehri
- 42. Hazar Çukuru hangi ülkenin topraklarında yer almaktadır?
A) Azerbaycan
B) Türkmenistan
C) İran
D) Kazakistan
- 43. Ogurja Ada adasındaki hangi hayvan türü özgürce dolaşmaktadır?
A) Penguenler
B) Kangurular
C) Filler
D) Kunduz ceylanları
- 44. Hangi dağ silsilesi, Hazar Denizi'nin batı kıyısına yakın bir konumdadır?
A) Tien Shan Dağları
B) Altai Dağları
C) Ural Dağları
D) Kafkas Dağları
- 45. 10. yüzyılda yükselen Hazar Denizi'nin neden olduğu iddia edilen tarihi olay nedir?
A) Venedik'in kurulması
B) Amerika'nın keşfi
C) Hazar İmparatorluğu'nun sahil kentlerinin sular altında kalması
D) Çin Seddi'nin inşa edilmesi
- 46. Volga Nehri'nin su akışını ve dolayısıyla Hazar Denizi'nin seviyesini etkileyen doğal olay nedir?
A) Tropikal siklonlar
B) El Niño
C) Kuzey Atlantik'teki düşük basınç sistemleri
D) Muson yağmurları
- 47. Volga Nehri, Avrupa'nın kara alanının yüzde kaçını beslemektedir?
A) %30
B) %50
C) %10
D) %20
- 48. Bakü açıklarındaki hangi ada, petrokimya endüstrisi nedeniyle ekolojik hasar görmüştür?
A) Sariyer Adası
B) Vulf Adası
C) Bibi-Heybat Adası
D) Nargin Adası
- 49. 5 Temmuz 2021'de Bakü yakınlarında çıkan yangına ne tür bir doğal olay neden oldu?
A) Bir gaz kaçağı
B) Bir orman yangını
C) Bir petrol sızıntısı
D) Bir çamur volkanı patlaması
- 50. Deniz seviyesi 18 metre düşerse, su yüzeyinde ne kadar bir azalma beklenir?
A) 20%
B) 50%
C) 37%
D) 25%
- 51. Kazakistan, Hazar Denizi'nin kirliliğe karşı korunması için hangi tarihte bir protokole imza atmıştır?
A) 10 Eylül 2021
B) 15 Aralık 2021
C) 5 Temmuz 2021
D) 23 Ekim 2021
- 52. Volga Deltası'nda bulunan nadir bitki türlerinden hangisidir?
A) Rosa gallica
B) Lilium candidum
C) Nelumbo nucifera
D) Aldrovanda vesiculosa
- 53. İran'da hangi tür orman, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmiştir?
A) Sundarbans mangrov ormanı
B) Amazon yağmur ormanı
C) Kongo Havzası ormanları
D) Hircanian ormanları
- 54. Hazar Denizi'ndeki fok popülasyonunun, bir asır öncesine göre tahmini yüzdesi nedir?
A) %90'dan fazla
B) %10'dan daha az
C) Yaklaşık %50
D) Yaklaşık %75
- 55. Hazar Denizi'nde kaç tane yerel türü/alt türü olan balık cinsi bulunmaktadır?
A) Clupeonella
B) Salmo
C) Mesogobius
D) Alosa
- 56. Hazar Denizi'ndeki mersin balığı popülasyonu için en büyük tehdit nedir?
A) İklim değişikliği
B) Plastik atıklardan kaynaklanan kirlilik
C) Yabancı türler
D) Aşırı avlanma
- 57. Hangi sürüngen türü, Hazar bölgesine özgüdür ve "dikenli kaplumbağa" olarak bilinir?
A) Cuora flavomarginata
B) Testudo graeca buxtoni
C) Geochelone gigantea
D) Chelonoidis nigra
- 58. Transkafkasya ve Orta Asya'da eskiden yaygın olan, ancak günümüzde yalnızca İran'da bulunan hangi büyük kedi türüdür?
A) Jaguar
B) Asya çita
C) Leopar
D) Kar leoparı
- 59. Hangi büyük kedi türleri, daha önce Kafkasya'nın kuzey kesimi, İran ve belki de Güney Türkistan bölgelerinde yaşarmış?
A) Asya aslanı
B) Kaplan
C) Leopar
D) Aslan
- 60. Hangi coğrafyacı, Oxus nehrinin akışının Hazar Denizi yönüne çevrilmesini kaydetmiştir?
A) Herodot
B) Strabon
C) Hafiz-i Abru
D) Ptolemaios
- 61. Bakü bölgesinde 16. yüzyılda petrol hangi isimlerle anılıyordu?
A) Petrol
B) Ham petrol
C) Bitüm
D) Nefte
- 62. Hangi jeolojik dönem, buzlanma döngüleriyle ve günümüzdeki Volga Nehri'nin tamamının oluşumuyla bilinir?
A) Miyosen
B) Pleistosen
C) Kretase
D) Jura
- 63. Petro I (Büyük Petro) döneminde Hazar Denizi'ni keşfeden öncü kaşif kimdi?
A) Fyodor Soimonov
B) Alexander Menshikov
C) Ivan Petrovich
D) Mikhail Lomonosov
- 64. İran'ın kuzeyinde hangi antik devlet bulunuyordu?
A) Hirkania
B) Anzali
C) Sari
D) Astara
- 65. Hangi modern şehir, antik Çaşitarxan şehrine karşılık gelir?
A) Atil
B) Derbent
C) Tamışeh
D) Astrahan
- 66. İran'ın doğal gaz rezervleri, dünya rezervlerinin yüzde kaçını oluşturmaktadır?
A) Yaklaşık %16
B) %30
C) %25
D) %10
- 67. Rusya'nın 2015 yılında nominal GSYİH sıralaması dünya genelinde kaçtır?
A) Onuncu en büyük
B) Beşinci en büyük
C) On dokuzuncu en büyük
D) Onyedinci en büyük
- 68. 2019 yılında düzenlenen ilk Hazar Ekonomik Forumu hangi ülke tarafından ev sahipliği yapılmıştır?
A) Türkmenistan
B) Kazakistan
C) İran
D) Azerbaycan
- 69. Baku petrol sahalarının geliştirilmesi için 'Yüzyılın Sözleşmesi' hangi yıl imzalandı?
A) 1994
B) 1975
C) 2001
D) 1989
- 70. Hazar Denizi Nakliye Şirketi Anonim Şirketi'nin (CJSC) taşıma filosu kaç gemiye sahiptir?
A) 100 gemi
B) 51 gemi
C) 210 gemi
D) 75 gemi
- 71. 19. yüzyılın sonunda, petrol üretimi nedeniyle Bakü hangi isimle tanınıyordu?
A) şehirler şehri
B) petrol cenneti
C) "kara altın başkenti"
D) petrol cenneti
- 72. Rusya'nın Hazar Denizi bölgesindeki Vladimir Filanovsky petrol sahası hangi yıl keşfedilmiştir?
A) 1999
B) 2010
C) 1985
D) 2005
- 73. Hangi ada, eski Sovyet üssü olarak hala kullanılmaktadır?
A) Bulla Adası
B) Nargin
C) Pirallahı Adası
D) Azerbaycan Adası
- 74. Hazar bölgesinde yerel kalkınmanın daha da ilerlemesi için temel sorunlar nelerdir?
A) Azerbaycan içindeki siyasi istikrarsızlık.
B) Kıyı devletleri arasında kesin ve üzerinde anlaşmaya varılmış sınırların belirlenmesi.
C) Çevresel bozulma.
D) Petrol rezervlerinin yetersizliği.
- 75. Rusya'nın Trans-Hazar Boru Hattı'na karşı çıkma nedenleri nelerdir?
A) Çevresel kaygılar.
B) Diğer ülkelerden yeterli destek eksikliği.
C) Teknolojik sınırlamalar.
D) Ekonomik endişeler.
- 76. Gelecekteki anlaşmalarda sınırların belirlenmesi için hangi yöntemin en olası olduğu düşünülmektedir?
A) Merkez çizgileri
B) Tüm eyaletler arasında eşit paylaşım.
C) Rastgele dağıtım.
D) Her eyaletin geçmişe yönelik iddiaları.
- 77. 2014 yılında düzenlenen dördüncü Hazar Zirvesi'nin sonuçları nelerdi?
A) Zirve iptal edildi.
B) Önemli ilerlemeler kaydedildi.
C) Herhangi bir anlaşmaya varılamadı.
D) Bu durum, gerginliğin artmasına yol açtı.
- 78. İran, Hazar Denizi'nin paylaşımı konusunda nasıl bir duruş sergilemektedir?
A) Beş ülke arasında yapılan, tek ve çok taraflı bir anlaşma.
B) Her kıyı ülkesiyle yapılan, ikili anlaşmalar.
C) Beş eşit parçaya bölünme.
D) Tarihi haklara dayalı bir paylaşım.
- 79. İran'ın Hazar Denizi boyunca kıyı şeridinin uzunluğu ne kadardır?
A) 1.035 km (643 mil)
B) 728 km (452 mil)
C) 747 km (464 mil)
D) 813 km (505 mil)
- 80. Rusya'nın iç sulak yollarında, trafik yoğunluğunun artmasıyla ilgili olası bir sorun nedir?
A) Bakım çalışmaları nedeniyle kapatılabilirler.
B) Özel sektöre devredilebilirler.
C) Genişletilebilirler.
D) Belirli noktalarda tıkanıklıklar oluşabilir.
- 81. Beşinci Hazar Zirvesi hangi şehirde düzenlendi?
A) Kazan
B) Bakü
C) Astana
D) Aktau
- 82. 51. Özel Çalışma Grubu toplantısı Mayıs 2018'de nerede yapıldı?
A) Aktau
B) Tahran
C) Astana
D) Bakü
- 83. Hazar Denizi yüzeyinde her ülkeye tanınan ek ve özel haklar nelerdir?
A) Askeri haklar
B) Balıkçılık hakları
C) Deniz yolu taşımacılığı hakları
D) Petrol sondajı hakları
- 84. Hazar Denizi ile ilgili olarak, bu anlaşmada hangi konular henüz netleştirilmemiştir?
A) Çevresel sorunlar
B) Kıyı suları
C) Deniz tabanı
D) Yüzeyde avlanma hakları
- 85. Türkmenbaşı ile Bakü arasındaki Hazar Denizi geçişlerinde hangi tür hizmetler sunulmaktadır?
A) Denizaltı ile yapılan ulaşım
B) Feribot seferleri (tren seferlerini de içeren)
C) Kara yolu ulaşımı
D) Hava yolu ulaşımı
- 86. Hazar Denizi hangi tip bir havzadır?
A) Endoreik (Kapalı havza)
B) Ötrofik
C) Ekzoreik (Açık havza)
D) Hiporeik
- 87. Haziran 2007'de Hazar Denizi ile Karadeniz arasında bir bağlantı önerisinde bulunan kişi kimdir?
A) İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani
B) Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev
C) Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan
D) Rusya Federasyonu Cumhurbaşkanı Vladimir Putin
- 88. Eurasya Kanalı hangi ülkenin topraklarından geçecektir?
A) İran
B) Kazakistan
C) Rusya
D) Türkiye
- 89. Avrasya Kanalı için önerilen rotalardan biri nedir?
A) Tien Shan Dağları
B) Kafkas Dağları
C) Ural Dağları
D) Kuma-Manyç Çukuru
|