 - 1. Hazar Denizi, ismine rağmen dünyanın en büyük kapalı iç su kütlesidir ve karayla çevrili olması nedeniyle genellikle göl olarak sınıflandırılır. Yaklaşık 371.000 kilometrekarelik bir alana yayılan Hazar, beş ülke tarafından sınırlandırılmıştır: Kuzeybatıda Rusya, kuzeyde Kazakistan, güneydoğuda Türkmenistan, güneyde İran ve güneybatıda Azerbaycan. Bu eşsiz coğrafi oluşum sadece büyüklüğü ile değil aynı zamanda 1.000 metreyi aşan derinliği ile de dikkat çekmektedir ve bu da onu dünyanın en derin göllerinden biri haline getirmektedir. Hazar Denizi, havyarıyla ünlü mersin balığı ve nadir bir tatlı su foku olan Hazar foku gibi çeşitli türleri barındıran zengin bir biyolojik çeşitlilik dokusuna sahiptir. Deniz, izolasyonu ve sınırlı tuzlu su girişi nedeniyle okyanus sularından daha düşük olan farklı tuzluluk oranıyla karakterize edilir. Tarihsel olarak Hazar Denizi hayati bir ticaret yolu ve önemli bir kültürel kavşak noktası olmuş, çevresindeki bölgelerin ekonomisini ve siyasetini etkilemiştir. Başta balıkçılık olmak üzere, deniz yatağının altındaki petrol ve gaz rezervleri sayesinde yerel ekonomide önemli bir rol oynamaktadır ve bu rezervler sınırdaş ülkeler arasında hem ilgi hem de çatışma yaratmıştır. Hazar'ın engin mavi suları ve onu çevreleyen dağlık araziler tarafından çerçevelenen manzaranın güzelliği, bölgenin önemli bir ekolojik ve kültürel alanı olarak statüsüne katkıda bulunmakta ve doğa ile insan faaliyetleri arasındaki karmaşık dengeyi sergilemektedir.
Dünyanın en büyük kapalı iç su kütlesi hangisidir?
A) Victoria Gölü
B) Baykal Gölü
C) Superior Gölü
D) Hazar Denizi
- 2. Hazar Denizi'ndeki en büyük şehir hangisidir?
A) Aktau
B) Atyrau
C) Aşkabat
D) Bakü
- 3. Hazar Denizi'nin yaklaşık yüzölçümü nedir?
A) 600,000 kilometre kare
B) 200,000 kilometre kare
C) 371.000 kilometrekare
D) 1.000.000 kilometrekare
- 4. Hazar Denizi'ne akan en büyük nehir hangisidir?
A) Volga Nehri
B) Don Nehri
C) Ural Nehri
D) Kura Nehri
- 5. Aşağıdakilerden hangisi Hazar Denizi'nde bulunan önemli bir balık türüdür?
A) Sturgeon
B) Alabalık
C) Kedi Balığı
D) Somon
- 6. Hazar Denizi sorunlarıyla hangi kuruluş ilgileniyor?
A) Birleşmiş Milletler
B) Hazar Denizi Çevre Programı
C) Avrupa Birliği
D) Dünya Vahşi Yaşam Fonu
- 7. Hazar Denizi kaynaklarının kullanımını düzenleyen anlaşma hangisidir?
A) Hazar Denizi Sözleşmesi
B) Kyoto Protokolü
C) Montreal Protokolü
D) Versailles Antlaşması
- 8. Hazar Denizi'ni etkileyen en önemli çevre sorunu nedir?
A) Depremler
B) Kirlilik
C) Sel baskını
D) Volkanik patlamalar
- 9. Hazar Denizi'nden petrol çıkaran ilk ülke hangisidir?
A) Azerbaycan
B) İran
C) Rusya
D) Kazakistan
- 10. Hazar Denizi bölgesinde bol miktarda bulunan maden kaynağı hangisidir?
A) Doğal gaz
B) Kömür
C) Altın
D) Demir cevheri
- 11. Hazar Denizi'nin ortalama derinliği nedir?
A) 1000 metre
B) 500 metre
C) 50 metre
D) 211 metre
- 12. Hazar Denizi'ni çevreleyen iklim türü nedir?
A) Yarı kurak
B) Tropikal
C) Akdeniz
D) Polar
- 13. Hangi terim Hazar bölgesi çevresindeki eski kültürü ifade eder?
A) İskit kültürü
B) Maya Uygarlığı
C) İndus Vadisi Uygarlığı
D) Mezopotamya kültürü
- 14. Hazar Denizi'nden petrol çıkarmak için hangi yapı inşa edilmiştir?
A) Nükleer santraller
B) Petrol platformları
C) Hidro barajlar
D) Rüzgar türbinleri
- 15. Hazar Denizi'nin başlıca balıkçılık ürünü nedir?
A) Cod
B) Karides
C) Havyar
D) Ton balığı
- 16. Hazar Denizi hangi kıtalarda bulunmaktadır?
A) Avrupa ve Asya.
B) Avustralya ve Antarktika.
C) Kuzey Amerika ve Güney Amerika.
D) Afrika ve Asya.
- 17. Hazar Denizi'nin yaklaşık tuzluluk oranı nedir?
A) %0,5'in altında.
B) Deniz suyuyla benzer şekilde, yaklaşık %3,5.
C) Yaklaşık %1,2 (12 gram/litre).
D) Yaklaşık %2,5.
- 18. Hangi iki göl, Hazar Denizi'nden daha düşük bir doğal, deniz olmayan çöküntü alanına sahiptir?
A) Crater Gölü ve Büyük Tuz Gölü.
B) Michigan Gölü ve Huron Gölü.
C) Baikal ve Tanganyika gölleri.
D) Superior Gölü ve Victoria Gölü.
- 19. 21. yüzyılda Hazar Denizi'nin derinliğinin nasıl değişeceği tahmin ediliyor?
A) 10-20 metre kadar artması bekleniyor.
B) Küresel ısınma ve çölleşme nedeniyle 9-18 metre kadar azalması bekleniyor.
C) Derinlik, mevsimsel olarak dalgalanacak.
D) Derinlik aynı kalacak.
- 20. Hangi antik yazar, Hazar kabilesinin adının denizin adını etkilediğini belirtmiştir?
A) Plinius (Pliny)
B) Strabon
C) Herodot
D) Ptolemaios
- 21. Hazar Denizi'nin modern Arapça karşılığı nedir?
A) Baḥr Qazvin
B) Hirkan Denizi
C) Abbacuch Denizi
D) Mar de Bachu
- 22. Bazı Türk etnik grupları Hazar Denizi'ne nasıl bir isim verir?
A) "Hirkan Denizi" olarak.
B) "Mazenderan Denizi" olarak.
C) Kazakça'da olduğu gibi, "Kaspiy" kelimesiyle başlayan bir isim kullanılır, örneğin "Kaspiy teñizi".
D) "Hazarlar Denizi" olarak.
- 23. Hazar Denizi'nin deniz tabanının temel bileşimi nedir?
A) Kireçtaşı
B) Tortul kaya
C) Kıtasal granit
D) Okyanus bazaltı
- 24. Hazar Denizi'nin yaklaşık olarak ne kadar eski olduğu tahmin ediliyor?
A) 5,5 milyon yıl
B) 30 milyon yıl
C) 100 milyon yıl
D) 50 milyon yıl
- 25. Hazar Denizi, hangi jeolojik dönemde iç deniz haline geldi?
A) Kretase
B) Pliyosen
C) Geç Miyosen
D) Jura
- 26. Sıcak ve kurak iklim dönemlerinde Hazar Denizi'nde neler olur?
A) Boyut olarak önemli ölçüde büyür.
B) Tuzluluk seviyesinde bir azalma yaşanır.
C) Neredeyse kurur ve halit gibi evaporit tortuları birikir.
D) Tamamen donar.
- 27. Hazar Denizi'nin en tuzlu olduğu yer neresidir?
A) Kazakistan'a yakın bölgelerde
B) Denizin kuzey bölgelerinde
C) Denizin merkezinde
D) İran kıyısında
- 28. Hazar Denizi'nin kuzeyinde yer alan, geçmişte sınır ülkesi olan ülke hangisidir?
A) Sovyetler Birliği
B) Türkmenistan
C) Osmanlı İmparatorluğu
D) Pahlavi İranı
- 29. Hazar Denizi'nin güneyinde yer alan, geçmişte sınır ülkesi olan ülke hangisidir?
A) Osmanlı İmparatorluğu
B) Türkmenistan
C) Pehlevi Dönemi İranı
D) Sovyetler Birliği
- 30. Hazar Denizi'nin batısında yer alan, geçmişte sınır ülkesi olan ülke hangisidir?
A) İran
B) Osmanlı İmparatorluğu
C) Sovyetler Birliği
D) Pehlevi İranı
- 31. Hazar Denizi neredeyse kuruduğunda hangi tür tortular birikir?
A) Halit gibi evaporit tortuları
B) Kum ve çakıl
C) Volkanik kül
D) Kil
- 32. Hazar Denizi'nin tuzluluk oranı kuzeyden güneye doğru nasıl değişir?
A) Eşit oranda azalır.
B) Eşit oranda artar.
C) Tüm boyunca aynı kalır.
D) Güney yönünde daha tuzlu hale gelir.
- 33. Hangi jeolojik dönemde Hazar Denizi'nin yüzey alanında beş kat artış gözlemlenmiştir?
A) Miyosen dönemi
B) Jura dönemi
C) Pliyosen-Pleistosen geçiş dönemi
D) Kretase dönemi
- 34. Hazar Denizi, neredeyse kuruduktan sonra, hangi tür iklim tarafından yeniden suyla doldu?
A) Soğuk ve buzlu iklimler
B) Sıcak ve kurak iklimler
C) Ilık ve nemli iklimler
D) Ilıman ve nemli iklimler
- 35. Hangi ülke, Hazar Denizi ile kıyı paylaşmamaktadır?
A) Türkiye
B) Azerbaycan
C) İran
D) Kazakistan
- 36. Hazar Denizi'nde kaç tane yerel türü/alt türü olan balık cinsi bulunmaktadır?
A) Salmo
B) Mesogobius
C) Alosa
D) Clupeonella
- 37. Hangi büyük kedi türleri, daha önce Kafkasya'nın kuzey kesimi, İran ve belki de Güney Türkistan bölgelerinde yaşarmış?
A) Aslan
B) Leopar
C) Kaplan
D) Asya aslanı
- 38. Volga Nehri'nin su akışını ve dolayısıyla Hazar Denizi'nin seviyesini etkileyen doğal olay nedir?
A) Kuzey Atlantik'teki düşük basınç sistemleri
B) El Niño
C) Tropikal siklonlar
D) Muson yağmurları
- 39. Hazar Denizi ile ilgili olarak, bu anlaşmada hangi konular henüz netleştirilmemiştir?
A) Kıyı suları
B) Yüzeyde avlanma hakları
C) Deniz tabanı
D) Çevresel sorunlar
- 40. Hazar Denizi'ndeki en büyük ada hangisidir?
A) Ogurja Adası
B) Çeçen Adası
C) Çilov Adası
D) Tyuleniy Takımadaları
- 41. Hangi jeolojik dönem, buzlanma döngüleriyle ve günümüzdeki Volga Nehri'nin tamamının oluşumuyla bilinir?
A) Pleistosen
B) Jura
C) Miyosen
D) Kretase
- 42. Hazar Denizi'ndeki fok popülasyonunun, bir asır öncesine göre tahmini yüzdesi nedir?
A) Yaklaşık %50
B) Yaklaşık %75
C) %10'dan daha az
D) %90'dan fazla
- 43. Eurasya Kanalı hangi ülkenin topraklarından geçecektir?
A) Rusya
B) İran
C) Kazakistan
D) Türkiye
- 44. Hazar Denizi'nin kuzey ve doğusundaki bölgeleri hangi ekosistemle karakterize edilir?
A) Ilıman yüksek platolar
B) Çayırlar
C) Soğuk, karasal çöller
D) Tropikal yağmur ormanları
- 45. Hazar Denizi Nakliye Şirketi Anonim Şirketi'nin (CJSC) taşıma filosu kaç gemiye sahiptir?
A) 210 gemi
B) 100 gemi
C) 75 gemi
D) 51 gemi
- 46. Baku petrol sahalarının geliştirilmesi için 'Yüzyılın Sözleşmesi' hangi yıl imzalandı?
A) 1975
B) 2001
C) 1994
D) 1989
- 47. Rusya'nın Hazar Denizi bölgesindeki Vladimir Filanovsky petrol sahası hangi yıl keşfedilmiştir?
A) 2010
B) 1999
C) 1985
D) 2005
- 48. 19. yüzyılın sonunda, petrol üretimi nedeniyle Bakü hangi isimle tanınıyordu?
A) petrol cenneti
B) petrol cenneti
C) "kara altın başkenti"
D) şehirler şehri
- 49. Kazakistan, Hazar Denizi'nin kirliliğe karşı korunması için hangi tarihte bir protokole imza atmıştır?
A) 15 Aralık 2021
B) 23 Ekim 2021
C) 5 Temmuz 2021
D) 10 Eylül 2021
- 50. İran'ın Hazar Denizi boyunca kıyı şeridinin uzunluğu ne kadardır?
A) 747 km (464 mil)
B) 1.035 km (643 mil)
C) 813 km (505 mil)
D) 728 km (452 mil)
- 51. Türkmenbaşı ile Bakü arasındaki Hazar Denizi geçişlerinde hangi tür hizmetler sunulmaktadır?
A) Feribot seferleri (tren seferlerini de içeren)
B) Kara yolu ulaşımı
C) Hava yolu ulaşımı
D) Denizaltı ile yapılan ulaşım
- 52. İran'da hangi tür orman, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmiştir?
A) Amazon yağmur ormanı
B) Kongo Havzası ormanları
C) Sundarbans mangrov ormanı
D) Hircanian ormanları
- 53. Bakü açıklarındaki hangi ada, petrokimya endüstrisi nedeniyle ekolojik hasar görmüştür?
A) Nargin Adası
B) Sariyer Adası
C) Vulf Adası
D) Bibi-Heybat Adası
- 54. 10. yüzyılda yükselen Hazar Denizi'nin neden olduğu iddia edilen tarihi olay nedir?
A) Amerika'nın keşfi
B) Hazar İmparatorluğu'nun sahil kentlerinin sular altında kalması
C) Çin Seddi'nin inşa edilmesi
D) Venedik'in kurulması
- 55. Hazar Çukuru hangi ülkenin topraklarında yer almaktadır?
A) İran
B) Kazakistan
C) Azerbaycan
D) Türkmenistan
- 56. Hazar bölgesinde yerel kalkınmanın daha da ilerlemesi için temel sorunlar nelerdir?
A) Kıyı devletleri arasında kesin ve üzerinde anlaşmaya varılmış sınırların belirlenmesi.
B) Azerbaycan içindeki siyasi istikrarsızlık.
C) Petrol rezervlerinin yetersizliği.
D) Çevresel bozulma.
- 57. 5 Temmuz 2021'de Bakü yakınlarında çıkan yangına ne tür bir doğal olay neden oldu?
A) Bir çamur volkanı patlaması
B) Bir gaz kaçağı
C) Bir petrol sızıntısı
D) Bir orman yangını
- 58. Haziran 2007'de Hazar Denizi ile Karadeniz arasında bir bağlantı önerisinde bulunan kişi kimdir?
A) Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan
B) İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani
C) Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev
D) Rusya Federasyonu Cumhurbaşkanı Vladimir Putin
- 59. Gelecekteki anlaşmalarda sınırların belirlenmesi için hangi yöntemin en olası olduğu düşünülmektedir?
A) Merkez çizgileri
B) Her eyaletin geçmişe yönelik iddiaları.
C) Tüm eyaletler arasında eşit paylaşım.
D) Rastgele dağıtım.
- 60. Hazar Denizi'ndeki mersin balığı popülasyonu için en büyük tehdit nedir?
A) İklim değişikliği
B) Plastik atıklardan kaynaklanan kirlilik
C) Aşırı avlanma
D) Yabancı türler
- 61. Transkafkasya ve Orta Asya'da eskiden yaygın olan, ancak günümüzde yalnızca İran'da bulunan hangi büyük kedi türüdür?
A) Jaguar
B) Asya çita
C) Leopar
D) Kar leoparı
- 62. Volga Nehri, Avrupa'nın kara alanının yüzde kaçını beslemektedir?
A) %20
B) %30
C) %50
D) %10
- 63. İran'ın doğal gaz rezervleri, dünya rezervlerinin yüzde kaçını oluşturmaktadır?
A) %10
B) Yaklaşık %16
C) %30
D) %25
- 64. Hangi ada, eski Sovyet üssü olarak hala kullanılmaktadır?
A) Bulla Adası
B) Pirallahı Adası
C) Nargin
D) Azerbaycan Adası
- 65. Kuzey ve Orta Hazar Denizi'ni ayıran şey nedir?
A) Hazar Çukuru
B) Uzboy Nehri Yatağı
C) Mangyshlak Eşiği
D) Apsheron Eşiği
- 66. Beşinci Hazar Zirvesi hangi şehirde düzenlendi?
A) Bakü
B) Kazan
C) Aktau
D) Astana
- 67. 2019 yılında düzenlenen ilk Hazar Ekonomik Forumu hangi ülke tarafından ev sahipliği yapılmıştır?
A) Türkmenistan
B) Kazakistan
C) İran
D) Azerbaycan
- 68. 51. Özel Çalışma Grubu toplantısı Mayıs 2018'de nerede yapıldı?
A) Bakü
B) Tahran
C) Aktau
D) Astana
- 69. Deniz seviyesi 18 metre düşerse, su yüzeyinde ne kadar bir azalma beklenir?
A) 25%
B) 37%
C) 50%
D) 20%
- 70. Bakü bölgesinde 16. yüzyılda petrol hangi isimlerle anılıyordu?
A) Petrol
B) Ham petrol
C) Nefte
D) Bitüm
- 71. İran'ın kuzeyinde hangi antik devlet bulunuyordu?
A) Hirkania
B) Anzali
C) Astara
D) Sari
- 72. Rusya'nın 2015 yılında nominal GSYİH sıralaması dünya genelinde kaçtır?
A) Onyedinci en büyük
B) Beşinci en büyük
C) On dokuzuncu en büyük
D) Onuncu en büyük
- 73. Avrasya Kanalı için önerilen rotalardan biri nedir?
A) Ural Dağları
B) Kafkas Dağları
C) Tien Shan Dağları
D) Kuma-Manyç Çukuru
- 74. Rusya'nın Trans-Hazar Boru Hattı'na karşı çıkma nedenleri nelerdir?
A) Çevresel kaygılar.
B) Teknolojik sınırlamalar.
C) Diğer ülkelerden yeterli destek eksikliği.
D) Ekonomik endişeler.
- 75. Hangi modern şehir, antik Çaşitarxan şehrine karşılık gelir?
A) Atil
B) Derbent
C) Tamışeh
D) Astrahan
- 76. Hangi dağ silsilesi, Hazar Denizi'nin batı kıyısına yakın bir konumdadır?
A) Kafkas Dağları
B) Ural Dağları
C) Tien Shan Dağları
D) Altai Dağları
- 77. Rusya'nın iç sulak yollarında, trafik yoğunluğunun artmasıyla ilgili olası bir sorun nedir?
A) Özel sektöre devredilebilirler.
B) Genişletilebilirler.
C) Bakım çalışmaları nedeniyle kapatılabilirler.
D) Belirli noktalarda tıkanıklıklar oluşabilir.
- 78. 2014 yılında düzenlenen dördüncü Hazar Zirvesi'nin sonuçları nelerdi?
A) Bu durum, gerginliğin artmasına yol açtı.
B) Herhangi bir anlaşmaya varılamadı.
C) Önemli ilerlemeler kaydedildi.
D) Zirve iptal edildi.
- 79. Hazar Denizi yüzeyinde her ülkeye tanınan ek ve özel haklar nelerdir?
A) Askeri haklar
B) Balıkçılık hakları
C) Deniz yolu taşımacılığı hakları
D) Petrol sondajı hakları
- 80. Hangi coğrafyacı, Oxus nehrinin akışının Hazar Denizi yönüne çevrilmesini kaydetmiştir?
A) Ptolemaios
B) Hafiz-i Abru
C) Strabon
D) Herodot
- 81. Hangi sürüngen türü, Hazar bölgesine özgüdür ve "dikenli kaplumbağa" olarak bilinir?
A) Testudo graeca buxtoni
B) Chelonoidis nigra
C) Cuora flavomarginata
D) Geochelone gigantea
- 82. Hazar Denizi hangi tip bir havzadır?
A) Endoreik (Kapalı havza)
B) Ötrofik
C) Hiporeik
D) Ekzoreik (Açık havza)
- 83. Hangi nehir, bir zamanlar yatağını değiştirerek, artık kuruyan bir nehir yatağı üzerinden Hazar Denizi'ne dökülmüştür?
A) Volga Nehri
B) Ural Nehri
C) Kura Nehri
D) Amu Derya
- 84. Ogurja Ada adasındaki hangi hayvan türü özgürce dolaşmaktadır?
A) Filler
B) Kunduz ceylanları
C) Penguenler
D) Kangurular
- 85. Güney Hazar Denizi, toplam su hacminin ne kadarını oluşturmaktadır?
A) 75%
B) 33%
C) 40-44%
D) 66%
- 86. Volga Deltası'nda bulunan nadir bitki türlerinden hangisidir?
A) Nelumbo nucifera
B) Aldrovanda vesiculosa
C) Rosa gallica
D) Lilium candidum
- 87. İran, Hazar Denizi'nin paylaşımı konusunda nasıl bir duruş sergilemektedir?
A) Her kıyı ülkesiyle yapılan, ikili anlaşmalar.
B) Beş ülke arasında yapılan, tek ve çok taraflı bir anlaşma.
C) Tarihi haklara dayalı bir paylaşım.
D) Beş eşit parçaya bölünme.
- 88. Hangi yükselti, Chilov Adası ve Kuuli Burnu'ndan geçmektedir?
A) Uzboy Nehri Yatağı
B) Hazar Çukuru
C) Mangyshlak Yükseltisi
D) Apsheron Yükseltisi
- 89. Petro I (Büyük Petro) döneminde Hazar Denizi'ni keşfeden öncü kaşif kimdi?
A) Alexander Menshikov
B) Ivan Petrovich
C) Mikhail Lomonosov
D) Fyodor Soimonov
|